MES và IoT: Vai trò của từng hệ thống trong Smart Factory hiện nay

MES & IoT là 2 khái niệm quan trọng trong quá trình xây dựng Smart Factory. Nếu IoT tập trung kết nối máy móc, thiết bị & thu thập dữ liệu theo thời gian thực, thì MES đảm nhiệm vai trò quản lý, điều phối & kiểm soát hoạt động sản xuất dựa trên dữ liệu đó. Việc phân biệt rõ MES & IoT giúp doanh nghiệp xác định đúng vai trò của từng hệ thống, tránh đầu tư chồng chéo & xây dựng nhà máy thông minh hiệu quả. Vậy MES & IoT khác nhau như thế nào? Hãy cùng atscada.net tìm hiểu MES và IoT: Vai trò của từng hệ thống trong Smart Factory để có quyết định đầu tư chính xác ngay trong bài viết hôm nay!

Tìm hiểu MES & IoT là gì?

MES là gì?

MES (Manufacturing Execution System) là hệ thống quản lý thực thi sản xuất, được sử dụng để theo dõi, điều phối & kiểm soát các hoạt động sản xuất trong nhà máy. MES đóng vai trò kết nối giữa kế hoạch sản xuất ở cấp quản lý với hoạt động sản xuất thực tế tại nhà máy. Hệ thống giúp doanh nghiệp biết được máy móc hoạt động ra sao, đơn hàng đang ở công đoạn nào, sản lượng đạt bao nhiêu & chất lượng sản phẩm như thế nào,… 

Hiểu đơn giản, MES tập trung vào câu hỏi “Nhà máy đang sản xuất như thế nào?”.

IoT là gì?

IoT (Internet of Things) là hệ thống kết nối các thiết bị, máy móc, cảm biến & đối tượng vật lý với mạng Internet/mạng nội bộ để thu thập, truyền & trao đổi dữ liệu. Trong môi trường sản xuất, IoT thường được triển khai dưới dạng Industrial IoT (IIoT). Các cảm biến, máy móc, đồng hồ đo, PLC, thiết bị đo lường có thể gửi dữ liệu về hệ thống trung tâm thông qua các giao thức như Modbus TCP/IP, MQTT, OPC UA, HTTP, Ethernet/IP tuỳ kiến trúc hệ thống để giám sát & phân tích.

Nếu MES trả lời câu hỏi “Nhà máy đang sản xuất như thế nào?”, thì IoT tập trung vào câu hỏi “Điều gì đang xảy ra với thiết bị, máy móc”. 

MES và IoT: Vai trò của từng hệ thống trong Smart Factory

Vai trò của IoT trong Smart Factory (nhà máy thông minh)

Kết nối máy móc, thiết bị

Trong nhà máy truyền thống, dữ liệu có thể nằm rải rác trên nhiều máy móc & thiết bị. IoT giúp kết nối những nguồn dữ liệu này vào một hệ thống tập trung. Thông qua PLC, cảm biến, gateway hoặc thiết bị IoT, doanh nghiệp có thể thu thập dữ liệu trực tiếp từ dây chuyền mà không cần phải kiểm tra thủ công. 

Thu thập dữ liệu thời gian thực

Một trong những ưu điểm lớn nhất của IoT là khả năng thu thập dữ liệu liên tục. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường & đưa ra phương án xử lý phù hợp. 

Giám sát tình trạng thiết bị 

IoT có thể kết hợp với cảm biến nhiệt độ, cảm biến rung, cảm biến áp suất để theo dõi tình trạng máy móc thời gian thực. Dữ liệu này là cơ sở cho các mô hình như Condition Monitoring, Predictive Maintenance, Remote Monitoring, Asset Management,…

Tạo nền tảng dữ liệu cho Smart Factory

Nhà máy thông minh cần dữ liệu liên tục & chính xác. IoT chính là nền tảng quan trọng giúp biến các hoạt động vật lý trong nhà máy thành dữ liệu số. Từ dữ liệu IoT, doanh nghiệp có thể tiếp tục đưa vào MES, SCADA, ERP, Cloud hoặc các nền tảng phân tích dữ liệu. 

Vai trò của MES trong Smart Factory (nhà máy thông minh)

Quản lý toàn bộ hoạt động sản xuất

MES giúp doanh nghiệp kiểm soát quá trình thực hiện lệnh sản xuất từ khi bắt đầu đến khi hoàn thành. Cụ thể, hệ thống có thể theo dõi: Đơn hàng => Lệnh sản xuất => Nguyên vật liệu=> Công đoạn => Máy móc => Sản phẩm => Kiểm tra chất lượng => Thành phẩm. Nhờ đó, người quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động sản xuất thực tế. 

Theo dõi tiến độ sản xuất 

MES giúp cập nhật trạng thái của từng lệnh sản xuất theo thời gian thực. Người quản lý có thể biết chính xác lệnh sản xuất đã bắt đầu hay chưa, đang thực hiện tại công đoạn nào, sản lượng thực tế, sản lượng mục tiêu, công đoạn nào đang chậm tiến độ, máy nào đang dừng, thời gian downtime, tỷ lệ sản phẩm đạt & lỗi. 

Quản lý chất lượng

MES không chỉ quan tâm đến sản lượng, mà còn kiểm soát chất lượng sản phẩm. Hệ thống có thể ghi nhận kết quả kiểm tra tại từng công đoạn, liên kết sản phẩm với nguyên vật liệu, máy móc, thời gian sản xuất & nhân sự liên quan. 

Tối ưu hiệu suất sản xuất 

MES có thể tổng hợp dữ liệu để tính toán các chỉ số quan trọng như OEE, Performance, Availability & Quality. 

Doanh nghiệp nên triển khai MES hay IoT trước?

Tuỳ thuộc vào mục tiêu chuyển đổi số & hiện trạng hệ thống để quyết định nên triển khai MES hay IoT trước. 

– Nên ưu tiên triển khai IoT khi: máy móc chưa được kết nối, dữ liệu đang thu thập thủ công, doanh nghiệp cần giám sát thiết bị từ xa, cần thu thập dữ liệu thời gian thực, muốn xây dựng nền tảng IIoT & cần theo dõi năng lượng/tình trạng máy

– Nên ưu tiên triển khai MES khi: doanh nghiệp đã có dữ liệu máy tương đối đầy đủ, quy trình sản xuất phức tạp, cần quản lý nhiều lệnh sản xuất, cần truy xuất nguồn gốc, cần quản lý chất lượng, muốn tối ưu OEE, năng suất & cần kết nối sản xuất với ERP

– Nên kết hợp triển khai MES & IoT khi: doanh nghiệp hướng đến mô hình Smart Factory toàn diện, trong đó dữ liệu được thu thập tự động, quản lý tập trung & sử dụng để tối ưu hoạt động sản xuất 

>>> Xem thêm: MES & Excel: Quản lý sản xuất bằng phần mềm hay thủ công?

Tóm lại, MES & IoT không phải là cuộc cạnh tranh giữa 2 hệ thống, bởi mỗi giải pháp đảm nhiệm một vai trò khác nhau trong Smart Factory. IoT/IIoT tập trung vào kết nối & thu thập dữ liệu từ máy móc, thiết bị & cảm biến, tạo ra nền tảng dữ liệu thời gian thực cho nhà máy. Trong khi đó, MES tập trung vào quản lý & điều phối hoạt động sản xuất, biến dữ liệu thiết bị thành thông tin có giá trị cho quản lý tiến độ, chất lượng, truy xuất & hiệu suất.

ATSCADA - Cung cấp phần mềm ATSCADA - Hệ thống điều khiển giám sát & thu thập dữ liệu là sự lựa chọn phù hợp cho các dự án tích hợp hệ thống, IoT, dự án thành phố thông minh, nông nghiệp 4.0...Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.