Vì sao doanh nghiệp sản xuất thất bại khi không dùng MES?

Trong bối cảnh sản xuất hiện đại, doanh nghiệp không chỉ cần máy móc & nhân công mà còn phải kiểm soát tốt dữ liệu, tiến độ, chất lượng & nguồn lực. Khi quy mô sản xuất ngày càng lớn, việc quản lý bằng Excel, giấy tờ hoặc các phương pháp thủ công dễ phát sinh sai sót & thiếu đồng bộ. Đây cũng chính là lý do MES ngày càng được nhiều doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. MES giúp kết nối hoạt động sản xuất tại nhà máy với hệ thống quản trị cấp cao hơn như ERP, đồng thời thu thập & xử lý dữ liệu từ máy móc, công đoạn & nhân sự theo thời gian thực. Vậy vì sao doanh nghiệp sản xuất thất bại khi không dùng MES? Hãy cùng atscada.net giải đáp chi tiết trong bài viết ngay bên dưới!

Tổng quan về MES

MES (Manufacturing Execution System) là hệ thống điều hành sản xuất, được sử dụng để theo dõi, giám sát & quản lý các hoạt động sản xuất trong nhà máy theo thời gian thực. MES đóng vai trò kết nối giữa hệ thống quản trị doanh nghiệp như ERP & tầng thiết bị sản xuất như máy móc, cảm biến IoT, PLC, SCADA. 

Luồng hoạt động như sau: ERP → MES → Máy móc/Dây chuyền sản xuất → MES → ERP

Trong đó, ERP cung cấp kế hoạch & yêu cầu sản xuất, MES chuyển những kế hoạch này thành các hoạt động cụ thể tại nhà máy. Đồng thời, MES thu thập dữ liệu thực tế từ quá trình sản xuất & đưa thông tin trở lại hệ thống quản trị ERP. 

=> MES giúp doanh nghiệp xây dựng môi trường sản xuất dựa trên dữ liệu, trong đó thông tin từ máy móc & các công đoạn được thu thập, chuẩn hoá & đưa đến đúng bộ phận cần sử dụng. Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để doanh nghiệp từng bước xây dựng nhà máy thông minh (Smart Factory), kết nối tự động hoá với hệ thống quản trị & khai thác dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Vì sao doanh nghiệp sản xuất thất bại khi không dùng MES?

Không sử dụng MES không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn thất bại. Tuy nhiên, với những nhà máy có quy mô lớn, nhiều công đoạn, nhiều máy móc & yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, không sử dụng MES có thể làm gia tăng đáng kể các điểm nghẽn trong quy trình vận hành. 

Dữ liệu sản xuất bị phân tán

Một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi không dùng MES là dữ liệu sản xuất bị phân tán, khó kiểm soát. Thông tin có thể nằm ở Excel của phòng kế hoạch, phiếu giấy tại phân xưởng, phần mềm riêng của bộ phận chất lượng, báo cáo của tổ trưởng,… Khi mỗi bộ phận sử dụng một phương thức quản lý khác nhau, dữ liệu rất dễ bị sai lệch/cập nhật chậm. MES giúp xây dựng nguồn dữ liệu sản xuất tập trung, từ đó hạn chế tình trạng mỗi bộ phận có một con số khác nhau. 

Khó theo dõi tiến độ sản xuất theo thời gian thực

Trong môi trường sản xuất hiện đại, thông tin chậm vài giờ thậm chí vài ngày có thể ảnh hưởng đến cả kế hoạch giao hàng. Nếu quản lý thủ công, doanh nghiệp thường phải chờ nhân viên cập nhật số liệu rồi tổng hợp thành báo cáo, khiến người quản lý khó biết chính xác lệnh sản xuất đang ở công đoạn nào, công đoạn nào đang bị chậm, sản lượng thực tế là bao nhiêu, máy nào đang hoạt động/dừng, đơn hàng nào có nguy cơ trễ tiến độ. 

MES có khả năng thu thập dữ liệu trực tiếp từ hoạt động sản xuất & hiển thị trên dashboard. Nhờ đó, người quản lý có thể nhanh chóng phát hiện những điểm bất thường & đưa ra phương án xử lý kịp thời. 

Khó phát hiện, xử lý điểm nghẽn 

Khi không có MES, doanh nghiệp thường phát hiện điểm nghẽn thông qua báo cáo cuối ca, báo cáo cuối ngày, phản ánh của nhân viên & số lượng sản phẩm hoàn thành thấp hơn kế hoạch. Tuy nhiên, khi phát hiện thì sự cố có thể đã kéo dài trong một khoảng thời gian. MES giúp theo dõi dữ liệu theo từng công đoạn, từ đó hỗ trợ xác định vị trí đang xảy ra vấn đề. Đây chính là cơ sở để doanh nghiệp điều chỉnh máy móc, nhân lực & kế hoạch sản xuất kịp thời.

Tăng nguy cơ sai sót khi nhập liệu thủ công

Quản lý sản xuất bằng phương pháp thủ công phụ thuộc rất nhiều vào con người. Trong quá trình nhập liệu, có thể xảy ra các sai sót như nhập sai số lượng, nhập nhầm mã sản phẩm, quên cập nhật dữ liệu, ghi nhận sai thời gian, trùng dữ liệu, mất phiếu/hồ sơ…. Những sai sót nhỏ có thể tạo ra hệ quả lớn khi dữ liệu được sử dụng để lập kế hoạch, tính toán chi phí hoặc đánh giá hiệu suất. 

MES tự động hoá nhiều bước thu thập dữ liệu, giúp giảm sự phụ thuộc vào thao tác nhập liệu thủ công & tăng tính nhất quán của thông tin. 

Hiệu suất máy móc không được khai thác tối đa

Máy móc có thể dừng vì nhiều nguyên nhân như hỏng thiết bị, thiếu nguyên liệu, chờ công đoạn trước, chờ nhân sự, chuyển đổi sản phẩm, bảo trì, điều chỉnh thông số,… Nếu chỉ ghi nhận thời gian dừng bằng phương pháp thủ công, doanh nghiệp khó có được bức tranh đầy đủ về hiệu suất thiết bị. 

MES có thể kết hợp với SCADA, PLC & các thiết bị IoT công nghiệp để thu thập dữ liệu vận hành. Từ đó, doanh nghiệp có thể phân tích thời gian chạy máy, thời gian dừng, sản lượng & các nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu suất. Đây cũng là cơ sở để theo dõi các chỉ số như OEE (Overall Equipment Effectiveness – Hiệu suất thiết bị tổng thể).

Chi phí sản xuất khó được kiểm soát 

Một vấn đề khác thường gặp khi không có MES là doanh nghiệp khó xác định chính xác nguồn gốc của các khoản hao phí. Chi phí có thể phát sinh từ nguyên vật liệu dư thừa, sản phẩm lỗi, máy móc dừng, thời gian chờ, nhân công chưa được phân bổ hợp lý, sản xuất vượt/thiếu so với kế hoạch. Nếu chỉ nhìn vào báo cáo tổng hợp cuối kỳ, người quản lý biết chi phí tăng nhưng chưa chắc xác định được chi phí tăng ở đâu và lý do tại sao lại tăng. MES cung cấp dữ liệu chi tiết ở cấp độ sản xuất, giúp doanh nghiệp phân tích nguyên nhân & tìm cơ hội tối ưu. 

Không dùng MES có phải lúc nào cũng là nguyên nhân gây thất bại?

Câu trả lời là “Không”. MES không phải giải pháp bắt buộc đối với tất cả doanh nghiệp. Một cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, ít công đoạn, ít máy móc & quy trình vận hành đơn giản có thể chưa cần triển khai MES ngay. 

Việc quyết định triển khai MES hay không nằm ở quy mô & mức độ phức tạp của hoạt động sản xuất. Doanh nghiệp nên cân nhắc MES khi xuất hiện những dấu hiệu như số lượng đơn hàng ngày càng tăng, nhiều dây chuyền/công đoạn sản xuất, dữ liệu phụ thuộc nhiều vào Excel, khó kiểm soát tiến độ theo thời gian thực, tỷ lệ hàng lỗi/hao hụt khó xác định nguyên nhân, nhà máy có nhiều thiết bị cần kết nối, khó truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh nghiệp đang triển khai chuyển đổi số,… 

>>> Xem thêm: MES – Giải pháp quản lý sản xuất thời đại 4.0 giúp tối ưu vận hành

MES không chỉ là một phần mềm quản lý sản xuất, mà còn là công cụ giúp kết nối dữ liệu giữa con người, máy móc & các hệ thống quản trị trong nhà máy. Thông qua khả năng giám sát tiến độ, quản lý chất lượng, theo dõi hiệu suất thiết bị theo thời gian thực & kết nối ERP – PLC – SCADA, MES giúp doanh nghiệp có cái nhìn rõ ràng hơn về hoạt động sản xuất & đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế.

ATSCADA - Cung cấp phần mềm ATSCADA - Hệ thống điều khiển giám sát & thu thập dữ liệu là sự lựa chọn phù hợp cho các dự án tích hợp hệ thống, IoT, dự án thành phố thông minh, nông nghiệp 4.0...Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.