Checklist triển khai MES cho doanh nghiệp sản xuất từ A – Z

Trong quá trình chuyển đổi số, MES ngày càng được nhiều doanh nghiệp sản xuất lựa chọn để quản lý & kiểm soát hoạt động trên nhà máy. Tuy nhiên, triển khai MES không chỉ đơn giản là lựa chọn một phần mềm rồi đưa vào sử dụng. Doanh nghiệp cần chuẩn bị về quy trình, dữ liệu, con người, máy móc & hạ tầng công nghệ để hệ thống có thể vận hành ổn định. Một checklist triển khai MES cho doanh nghiệp sản xuất đầy đủ giúp doanh nghiệp xác định rõ cần chuẩn bị gì, thực hiện theo trình tự nào & kiểm soát những yếu tố quan trọng trước khi đưa MES vào vận hành chính thức. Hãy cùng atscada.net tìm hiểu chi tiết trong bài viết hôm nay!

MES là gì? Tại sao doanh nghiệp cần chuẩn bị trước khi triển khai?

MES (Manufacturing Execution System) là hệ thống quản lý thực thi sản xuất, đóng vai trò kết nối giữa hoạt động quản trị doanh nghiệp & hoạt động sản xuất trực tiếp tại nhà máy. Hệ thống giúp thu thập dữ liệu từ xưởng, theo dõi tiến độ sản xuất, quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc, giám sát thiết bị & cung cấp dữ liệu phục vụ phân tích. 

Nếu ERP tập trung nhiều vào các hoạt động như tài chính, mua hàng, bán hàng, kho & kế hoạch tổng thể thì MES đi sâu vào quá trình sản xuất thực tế. Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp có đặc thù về sản phẩm, dây chuyền, quy trình & thiết bị. Chính vì vậy, trước khi triển khai, doanh nghiệp cần đánh giá hiện trạng & xác định rõ mục tiêu. Đây là cơ sở để tránh tình trạng triển khai MES nhưng hệ thống không phù hợp với quy trình thực tế. 

Checklist triển khai MES cho doanh nghiệp sản xuất

Dưới đây là checklist gồm những hạng mục quan trọng mà doanh nghiệp nên kiểm tra trước, trong & sau quá trình triển khai MES:

Xác định mục tiêu triển khai MES

Đây là bước đầu tiên & có ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ dự án. Ở bước này, doanh nghiệp cần trả lời rõ câu hỏi: Triển khai MES để giải quyết vấn đề gì?.

Một số mục tiêu thường gặp gồm theo dõi tiến độ sản xuất theo thời gian thực, giảm sai sót trong quá trình nhập liệu, quản lý nguyên vật liệu theo từng lệnh sản xuất, kiểm soát chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc nguyên vật liệu – thành phẩm, theo dõi tình trạng máy móc – thiết bị, đo lường OEE – hiệu suất dây chuyền, giảm thời gian dừng máy, chuẩn hóa quy trình sản xuất, kết nối dữ liệu giữa MES, ERP, SCADA & thiết bị nhà máy.

Khảo sát, đánh giá hiện trạng nhà máy 

Checklist ở bước này bao gồm sơ đồ tổng thể nhà máy, các khu vực – công đoạn sản xuất, quy trình sản xuất hiện đại, máy móc – thiết bị đang sử dụng, hệ thống điều khiển PLC, phương thức thu thập dữ liệu, cách quản lý nguyên vật liệu, phương thức kiểm tra chất lượng, phương thức truy xuất dữ liệu & các phần mềm đang được sử dụng. 

Chuẩn hóa quy trình sản xuất

Trước khi triển khai, doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ quy trình từ khi tiếp nhận kế hoạch sản xuất đến khi hoàn thành sản phẩm. Ở mỗi công đoạn, cần xác định người thực hiện, dữ liệu cần ghi nhận, điều kiện chuyển công đoạn & tiêu chuẩn kiểm soát. Khi quy trình rõ ràng, việc cấu hình MES sẽ dễ dàng hơn, đồng thời hạn chế phát sinh yêu cầu thay đổi trong quá trình triển khai. 

Chuẩn hóa dữ liệu sản xuất

Doanh nghiệp cần kiểm tra & chuẩn hóa mã sản phẩm, mã nguyên vật liệu, định mức BOM, routing sản xuất, công đoạn sản xuất, mã máy móc, mã khu vực, mã nhân viên, đơn vị tính, tiêu chuẩn chất lượng, mã lỗi sản phẩm & mã nguyên nhân dừng máy. 

Kiểm tra khả năng kết nối máy móc, thiết bị 

Doanh nghiệp cần lập danh sách thiết bị cần kết nối, chẳng hạn như robot, PLC, HMI, máy CNC, cảm biến, đồng hồ đo, biến tần, thiết bị IoT công nghiệp,… Tiếp theo, cần xác định thiết bị sử dụng giao thức nào như Modbus TCP, OPC UA, MQTT,… 

Xác định đội ngũ tham gia dự án

Đội ngũ triển khai dự án nên có đại diện từ ban lãnh đạo, IT, sản xuất, kỹ thuật, QA/QC, kho, bảo trì, kế hoạch, người vận hành trực tiếp. 

Thực hiện triển khai thử nghiệm 

Thay vì triển khai MES đồng loạt trên toàn bộ nhà máy, doanh nghiệp có thể lựa chọn một dây chuyền/khu vực sản xuất làm thử nghiệm. 

Trong giai đoạn thử nghiệm, doanh nghiệp cần kiểm tra dữ liệu có được thu thập chính xác không, dữ liệu từ máy có cập nhật ổn định không, quy trình trên MES có phù hợp với thực tế không,… Sau khi thử nghiệm đạt yêu cầu, doanh nghiệp mới nên mở rộng sang các dây chuyền còn lại. 

Đào tạo người dùng, xây dựng kế hoạch vận hành

Doanh nghiệp cần xây dựng chương trình đào tạo theo từng nhóm người dùng như công nhân vận hành, tổ trưởng, quản lý sản xuất, nhân viên QA/QC, nhân viên kho, kỹ thuật viên, bộ phận IT,… Nội dung đào tạo cần tập trung vào các thao tác thực tế như tạo lệnh, xác nhận sản lượng, ghi nhận lỗi, kiểm tra chất lượng, xử lý cảnh báo & xem báo cáo. 

>>> Xem thêm: 7 bước triển khai hệ thống MES cho nhà máy hiệu quả

Checklist triển khai MES cho doanh nghiệp sản xuất không chỉ là danh sách các công việc cần thực hiện, mà còn là cơ sở giúp doanh nghiệp kiểm soát toàn bộ quá trình chuyển đổi số sản xuất. Từ việc xác định mục tiêu, chuẩn hóa quy trình, dữ liệu, kiểm tra khả năng kết nối thiết bị đến đào tạo nhân sự & đánh giá KPI, mỗi bước đều ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành MES. 

Một dự án MES thành công cần sự phối hợp đồng bộ giữa con người – quy trình – dữ liệu – thiết bị – công nghệ. Khi được triển khai đúng lộ trình, MES có thể trở thành nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát sản xuất theo thời gian thực, nâng cao khả năng truy xuất, tối ưu hiệu suất & xây dựng hệ thống trị sản xuất minh bạch hơn.

ATSCADA - Cung cấp phần mềm ATSCADA - Hệ thống điều khiển giám sát & thu thập dữ liệu là sự lựa chọn phù hợp cho các dự án tích hợp hệ thống, IoT, dự án thành phố thông minh, nông nghiệp 4.0...Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.