MES và SCADA khác nhau như thế nào? So sánh chi tiết

Trong quá trình chuyển đổi số nhà máy, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi phân biệt MES và SCADA khác nhau như thế nào? Cả 2 đều là những hệ thống quan trọng trong môi trường sản xuất hiện đại, hỗ trợ thu thập dữ liệu, giám sát hoạt động & nâng cao hiệu quả vận hành. Tuy nhiên, MES & SCADA được phát triển để phục vụ những mục tiêu khác nhau, hoạt động ở các cấp độ khác nhau, đồng thời đảm nhiệm những vai trò riêng trong hệ thống quản lý sản xuất. Trong bài viết này, atscada.net sẽ phân tích chi tiết MES và SCADA khác nhau như thế nào, giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện để đưa ra lựa chọn & đầu tư hiệu quả. Theo dõi ngay!

Giới thiệu về MES & SCADA

MES là gì?

MES (Manufacturing Execution System) là hệ thống điều hành & thực thi sản xuất. Đây là nền tảng phần mềm giúp doanh nghiệp quản lý, theo dõi & kiểm soát các hoạt động diễn ra trực tiếp tại nhà máy. MES đóng vai trò kết nối giữa hệ thống quản trị doanh nghiệp như ERP & các hệ thống điều khiển tại hiện trường như PLC, HMI, SCADA hoặc thiết bị IoT. Thông qua MES, dữ liệu sản xuất được thu thập, xử lý & chuyển thành các thông tin có giá trị phục vụ công tác quản lý. 

Hệ thống MES có thể hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nhiều nhiệm vụ như:

– Lập kế hoạch sản xuất, quản lý lệnh sản xuất

– Theo dõi tiến độ sản xuất, tình trạng thiết bị/máy móc theo thời gian thực 

– Quản lý chất lượng sản phẩm

– Truy xuất nguồn gốc sản phẩm 

– Quản lý hiệu suất làm việc

– Tính toán các chỉ số như OEE, FPY, tỷ lệ lỗi & tỷ lệ hoàn thành đơn hàng 

Nhờ khả năng quản lý xuyên suốt quá trình sản xuất, MES giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào giấy tờ, hạn chế nhập liệu thủ công & nâng cao tính minh bạch trong vận hành. 

SCADA là gì?

SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) là hệ thống giám sát điều khiển & thu thập dữ liệu. SCADA được sử dụng để theo dõi trạng thái thiết bị, thu thập dữ liệu từ hiện trường & hỗ trợ người vận hành giám sát, điều khiển hệ thống theo thời gian thực. 

SCADA thường kết nối với các thiết bị như PLC, RTU, cảm biến nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, cảm biến mức, đồng hồ đo lưu lượng, biến tần, động cơ, máy bơm, van điều khiển, hệ thống điện & thiết bị công nghiệp. Dữ liệu từ các thiết bị được truyền về hệ thống SCADA thông qua các giao thức truyền thông như Modbus TCP/IP, Modbus RTU, OPC UA, MQTT, Profinet, Ethernet/IP. Sau đó, dữ liệu được hiển thị trên giao diện trực quan để người vận hành dễ dàng theo dõi. 

SCADA cung cấp các chức năng chính như hiển thị trạng thái thiết bị theo thời gian thực, giám sát các thông số vận hành, điều khiển máy móc từ trung tâm, cảnh báo khi thông số vượt ngưỡng, lưu trữ dữ liệu lịch sử, hiển thị biểu đồ – xu hướng vận hành, theo dõi sự kiện – nhật ký cảnh báo & hỗ trợ vận hành nhiều khu vực/nhiều dây chuyền từ một hệ thống. 

MES và SCADA khác nhau như thế nào?

Để thấy rõ sự khác nhau giữa MES & SCADA, doanh nghiệp cần so sánh dựa trên các tiêu chí sau:

Mục tiêu sử dụng

– SCADA tập trung vào câu hỏi “thiết bị đang hoạt động như thế nào?”. Hệ thống có thể cho biết máy đang chạy hay dừng, nhiệt độ hiện tại là bao nhiêu, áp suất có vượt ngưỡng hay không,…

– MES tập trung vào câu hỏi “hoạt động sản xuất đang đạt hiệu quả ra sao?”. MES không chỉ ghi nhận trạng thái thiết bị, mà còn liên kết dữ liệu với lệnh sản xuất, sản lượng, chất lượng, nguyên vật liệu & tiến độ thực tế

Phạm vi quản lý

– SCADA quản lý trực tiếp các thiết bị & quy trình tại hiện trường. Hệ thống tập trung vào thu thập dữ liệu từ máy móc, cảm biến & bộ điều khiển

– MES: có phạm vi quản lý rộng hơn. MES có thể theo dõi toàn bộ quá trình sản xuất từ khi nhận lệnh sản xuất đến khi hoàn thành sản phẩm 

Loại dữ liệu 

– Dữ liệu của SCADA mang tính kỹ thuật & được cập nhật liên tục. Ví dụ như nhiệt độ: 75°C, áp suất: 4 bar, mực nước: 65%, tốc độ động cơ: 1450 vòng/phút,…

– MES xử lý dữ liệu ở cấp độ quản lý sản xuất như mã lệnh sản xuất, số lượng cần sản xuất, số lượng đã hoàn thành, tỷ lệ sản phẩm lỗi, thời gian hoàn thành, hiệu suất thiết bị, tình trạng nguyên vật liệu, tiến độ đơn hàng,… 

Khả năng điều khiển 

– SCADA có khả năng giám sát & điều khiển trực tiếp các thiết bị. Người vận hành có thể sử dụng giao diện SCADA để khởi động/dừng máy, điều khiển máy bơm, đóng/mở van, điều chỉnh giá trị cài đặt, thay đổi chế độ vận hành & xác nhận cảnh báo 

– MES thường không trực tiếp điều khiển từng thiết bị. Thay vào đó, MES gửi thông tin/yêu cầu sản xuất xuống các hệ thống bên dưới & tiếp nhận dữ liệu phản hồi

Người sử dụng

– SCADA chủ yếu phục vụ nhân viên vận hành, kỹ thuật viên, kỹ sư tự động hoá, nhân viên bảo trì

– MES thường được sử dụng bởi quản lý nhà máy, quản đốc sản xuất, trưởng ca, bộ phận kế hoạch, bộ phận chất lượng, bộ phận quản lý sản xuất 

Mối quan hệ giữa MES & SCADA

MES & SCADA không phải là 2 hệ thống thay thế nhau. Trên thực tế, MES & SCADA có thể hoạt động bổ trợ để tạo thành một hệ sinh thái quản lý sản xuất đồng bộ. Trong mô hình nhà máy thông minh, luồng dữ liệu được hình dung như sau:

Thiết bị, cảm biến => PLC/RTU => SCADA => MES => ERP

Ở cấp thấp nhất, cảm biến & thiết bị thu thập dữ liệu từ quá trình sản xuất. PLC/RTU xử lý tín hiệu & thực hiện điều khiển. SCADA tiếp nhận dữ liệu, hiển thị trạng thái & hỗ trợ giám sát theo thời gian thực. Sau đó, MES sử dụng dữ liệu từ SCADA để quản lý lệnh sản xuất, theo dõi sản lượng, phân tích hiệu suất & đánh giá chất lượng. Cuối cùng, ERP tiếp nhận các dữ liệu tổng hợp để phục vụ quản trị nguồn lực, tài chính, đơn hàng & kế hoạch kinh doanh. 

>>> Xem thêm: MES và ERP: Doanh nghiệp sản xuất nên chọn hệ thống nào?

Vậy MES và SCADA khác nhau như thế nào? SCADA là hệ thống tập trung vào giám sát, điều khiển & thu thập dữ liệu từ thiết bị theo thời gian thực, trong khi MES tập trung vào quản lý, điều hành & tối ưu toàn bộ hoạt động sản xuất. SCADA giúp doanh nghiệp biết thiết bị đang hoạt động ra sao, MES giúp doanh nghiệp hiểu quá trình sản xuất có đạt hiệu quả hay không. Hai hệ thống không cạnh tranh mà bổ trợ cho nhau, tạo nên chuỗi dữ liệu liên tục từ tầng thiết bị đến tầng quản trị.

ATSCADA - Cung cấp phần mềm ATSCADA - Hệ thống điều khiển giám sát & thu thập dữ liệu là sự lựa chọn phù hợp cho các dự án tích hợp hệ thống, IoT, dự án thành phố thông minh, nông nghiệp 4.0...Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.