Tất cả những gì cần biết về hệ thống MES trong sản xuất hiện đại

Trong thời đại chuyển đổi số, các doanh nghiệp sản xuất ngày càng cần những giải pháp giúp quản lý quy trình hiệu quả, tối ưu năng suất & kiểm soát dữ liệu theo thời gian thực. Hệ thống MES ra đời nhằm kết nối hoạt động sản xuất với công tác quản lý, giúp doanh nghiệp theo dõi tiến độ, kiểm soát chất lượng & nâng cao hiệu quả vận hành. Vậy MES là gì, hoạt động như thế nào & mang lại những lợi ích gì? Hãy cùng atscada.net tìm hiểu tất cả những gì cần biết về hệ thống MES ngay trong bài viết dưới đây nhé!

Tất cả những gì cần biết về hệ thống MES (Manufacturing Execution System)

Hệ thống MES là gì?

Manufacturing Execution System – MES là hệ thống điều hành & quản lý hoạt động sản xuất theo thời gian thực. Phần mềm MES được sử dụng để theo dõi, kiểm soát, thu thập & phân tích dữ liệu trong toàn bộ quá trình sản xuất, từ khi nguyên vật liệu được đưa vào dây chuyền đến khi sản phẩm hoàn thiện.

Hiểu đơn giản, hệ thống MES đóng vai trò như một “trung tâm điều hành sản xuất”, giúp doanh nghiệp biết được nhà máy đang sản xuất sản phẩm gì, tiến độ từng đơn hàng đang ở mức nào, dây chuyền nào đang hoạt động/đang dừng, máy móc có đang gặp lỗi hay không, sản lượng thực tế đạt được là bao nhiêu, tỷ lệ sản phẩm lỗi có vượt mức cho phép không, nguyên vật liệu đang được sử dụng như thế nào, hiệu suất của máy móc & nhân công có đạt mục tiêu đề ra không. 

Khác với phương pháp quản lý thủ công bằng giấy tờ/bảng tính, MES tự động thu thập dữ liệu từ máy móc, thiết bị, cảm biến, PLC, hệ thống SCADA. Dữ liệu sau đó được xử lý & hiển thị trực quan thông qua màn hình giám sát, biểu đồ, báo cáo hoặc bảng điều khiển. Nhờ đó, người quản lý có thể nắm bắt tình hình sản xuất nhanh chóng, đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế thay vì chỉ dựa vào báo cáo tổng hợp cuối ca/cuối ngày. 

Vai trò của hệ thống MES trong sản xuất hiện đại

Trong mô hình sản xuất hiện đại, MES là lớp trung gian kết nối giữa hệ thống quản trị doanh nghiệp & tầng thiết bị tại nhà máy, thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi kế hoạch sản xuất thành các hoạt động cụ thể tại hiện trường. 

Quy trình cụ thể: ERP => MES => SCADA/PLC/máy móc => Dữ liệu sản xuất => MES => Báo cáo quản trị. 

Thông qua MES, kế hoạch sản xuất được phân bổ đến từng dây chuyền, máy móc hoặc công đoạn. Đồng thời, dữ liệu thực tế từ nhà máy được thu thập & gửi ngược về hệ thống để cập nhật tiến độ, đánh giá hiệu suất & hỗ trợ ra quyết định. Nhờ khả năng kết nối 2 chiều, MES giúp giảm khoảng cách giữa kế hoạch & thực tế, tạo ra môi trường sản xuất minh bạch, đồng bộ & có khả năng phản ứng nhanh.

Hệ thống MES hoạt động như thế nào?

Hệ thống MES thường vận hành theo quy trình gồm các bước sau:

Tiếp nhận kế hoạch, lệnh sản xuất từ ERP 

MES có thể nhận dữ liệu từ hệ thống ERP/từ bộ phận quản lý sản xuất. Thông tin bao gồm mã đơn hàng, số lượng cần sản xuất, loại sản phẩm, thời gian hoàn thành, yêu cầu kỹ thuật & các nguồn lực cần sử dụng. Sau khi tiếp nhận, hệ thống sẽ phân bổ lệnh sản xuất đến từng khu vực, dây chuyền hoặc công đoạn phù hợp. 

Thu thập dữ liệu từ nhà máy 

MES kết nối với các thiết bị như PLC, HMI, SCADA, cảm biến, máy CNC, robot công nghiệp, hệ thống cân, máy quét mã vạch, thiết bị IoT để thu thập dữ liệu tự động. Một số dữ liệu thường được ghi nhận gồm trạng thái hoạt động của máy, thời gian chạy/thời gian dừng máy, sản lượng theo từng ca, số lượng sản phẩm đạt/không đạt, mức tiêu thụ nguyên vật liệu & thời gian hoàn thành từng công đoạn. 

Giám sát tiến độ theo thời gian thực 

Dữ liệu được cập nhật liên tục lên giao diện MES. Người quản lý có thể theo dõi tình trạng sản xuất theo từng dây chuyền, khu vực, ca làm việc hoặc đơn hàng. Khi phát hiện máy dừng bất thường, sản lượng thấp hoặc tỷ lệ lỗi cao, hệ thống có thể gửi cảnh báo để nhân sự xử lý kịp thời. 

Phân tích dữ liệu, tạo báo cáo

Sau khi thu thập, MES tổng hợp dữ liệu thành các biểu đồ & báo cáo trực quan. Doanh nghiệp có thể đánh giá hiệu suất sản xuất, xác định nguyên nhân gây lãng phí & xây dựng phương án cải tiến phù hợp. Nhờ dữ liệu được lưu trữ tập trung, việc truy xuất thông tin trở nên nhanh chóng & chính xác hơn. 

Doanh nghiệp sản xuất cần chuẩn bị gì trước khi triển khai MES?

Để triển khai MES hiệu quả, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ về quy trình, dữ liệu & hạ tầng công nghệ. 

Trước tiên, cần xác định rõ mục tiêu triển khai hệ thống MES. Doanh nghiệp muốn giảm thời gian dừng máy, nâng cao OEE, quản lý chất lượng hay cải thiện khả năng truy xuất nguồn gốc? Tiếp theo, cần khảo sát hiện trạng nhà máy, bao gồm hệ thống máy móc hiện có, khả năng kết nối của thiết bị, hạ tầng mạng công nghiệp, phần mềm đang sử dụng, quy trình thu thập dữ liệu & mức độ sẵn sàng của nhân sự. 

Doanh nghiệp cũng nên chuẩn hóa dữ liệu như mã sản phẩm, mã nguyên vật liệu, quy trình công nghệ & tiêu chuẩn chất lượng trước khi đưa vào hệ thống. Ngoài ra, việc lựa chọn đơn vị triển khai có kinh nghiệm là yếu tố quan trọng. Nhà cung cấp cần hiểu rõ cả công nghệ thông tin & quy trình sản xuất thực tế để xây dựng giải pháp phù hợp. 

>>> Xem thêm: MES giúp chuyển đổi số nhà máy như thế nào? Giải pháp tối ưu sản xuất

Hệ thống MES là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp quản lý & điều hành sản xuất dựa trên dữ liệu theo thời gian thực, góp phần nâng cao tính minh bạch & tối ưu hoạt động của nhà máy. Tuy nhiên, hiệu quả của hệ thống không chỉ phụ thuộc vào phần mềm, mà còn liên quan đến mức độ chuẩn hóa quy trình, chất lượng dữ liệu, hạ tầng công nghệ & năng lực triển khai. Doanh nghiệp cần xác định đúng nhu cầu, lựa chọn giải pháp phù hợp & xây dựng lộ trình ứng dụng rõ ràng.

ATSCADA - Cung cấp phần mềm ATSCADA - Hệ thống điều khiển giám sát & thu thập dữ liệu là sự lựa chọn phù hợp cho các dự án tích hợp hệ thống, IoT, dự án thành phố thông minh, nông nghiệp 4.0...Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.